Cieplice Śląskie-Zdrój: najstarsze uzdrowisko w Polsce i jego termalne skarby
Cieplice Śląskie-Zdrój to miejsce, które wyróżnia się nawet na tle innych polskich uzdrowisk. To nie jest kolejny zdrój z mineralną wodą pitną i sanatoriami z lat 70. To najstarszy kurort w Polsce, którego historia sięga 1281 roku, z gorącymi źródłami o temperaturze dochodzącej do 90°C i z tradycją leczniczą potwierdzoną przez wieki. Dziś Cieplice są dzielnicą Jeleniej Góry, ale zachowały własny charakter: uzdrowiskowy, spokojny i wyjątkowo malowniczy. Przyjeżdżają tu kuracjusze, turyści, rodziny szukające relaksu i miłośnicy historii. Każdy znajduje tu coś innego, bo Cieplice mają wiele warstw i naprawdę dają się poznawać na różne sposoby.
Skąd wzięły się Cieplice? Legenda i historia uzdrowiska
Każde stare miejsce ma swoją legendę, a Cieplice mają jedną z ciekawszych. Według podania lecznicze źródła odkryto w 1175 roku za sprawą księcia Bolesława Wysokiego. Zraniony podczas polowania jeleń miał wpaść do gorących źródeł i cudownie ozdrowieć. W tym miejscu książę miał potem zbudować pałacyk myśliwski. Legenda dobrze tłumaczy zarówno nazwę miejscowości, jak i jej związek z jeleniogórskim herbem.
Udokumentowana historia zaczyna się nieco później, ale jest równie bogata. Potwierdzone początki Cieplic sięgają drugiej połowy XIII wieku, a miejscowość występowała pod różnymi nazwami: po niemiecku Villa Warmbrona (1288), po łacinie Callidus fons (1281) i po polsku Cheplewode (1318). Ciepłe źródła były znane i wykorzystywane od samego początku.
W rozwoju Cieplic ogromne znaczenie miał ród Schaffgotschów, który przez wieki sprawował tu władzę i inwestował w infrastrukturę uzdrowiskową. W XVII i XVIII wieku kurort słynął także ze szlifierni szkła, a od 1741 roku znalazł się w granicach państwa pruskiego. Właśnie wtedy zaczął przyciągać znakomitych gości z całej Europy.
Lista sławnych kuracjuszy odwiedzających Cieplice jest imponująca. Byli tu Johann Wolfgang Goethe (1790), król pruski Fryderyk Wilhelm III z żoną (1800), John Quincy Adams, późniejszy prezydent USA (1800), Hugo Kołłątaj (1792 i 1808), Józef Wybicki (1802) oraz Izabella Czartoryska (1816). Jeszcze wcześniej, w 1687 roku, Cieplice odwiedziła królowa Marysieńka Sobieska, która przybyła tu z licznym dworem. Jej pobyt rozsławił uzdrowisko w Europie i do dziś jest przywoływany jako symbol dawnej świetności Cieplic. Jedno z miejscowych SPA nosi jej imię.
Po sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX wieku i przejęciu uzdrowiska przez Schaffgotschów, Cieplice przez kilka dekad należały do najmodniejszych kurortów w tej części kontynentu. Rodzina gromadziła tu ogromne kolekcje sztuki, eksponatów przyrodniczych i książek. Największą sławą cieszył się gabinet ornitologiczny, uznawany za największą prywatną kolekcję tego typu w Europie. Po 1945 roku zbiory rozproszono, a samo uzdrowisko przez lata traciło dawną renomę. Dopiero w ostatnim czasie, dzięki inwestycjom, zaczęło odzyskiwać swoją pozycję.
Termalne skarby – co kryje się pod ziemią?
Serce Cieplic bije pod ziemią. To właśnie tutejsze wody termalne sprawiają, że miejsce wyróżnia się w skali kraju. Są unikalne, niepowtarzalne i obecne w lecznictwie od ponad 700 lat.
Wody cieplickie są niskozmineralizowane, nasycone fluorem i krzemionką, a ich temperatura dochodzi do 90 stopni Celsjusza. To najgorętsze złoża tego typu w Polsce. Nie chodzi zresztą tylko o sam rekord. Złoże wód termalnych związane ze skałami granitowymi Karkonoszy tworzy skomplikowany zbiornik wód podziemnych oparty na sieci szczelin skalnych. Źródłem ciepła są zasoby wnętrza ziemi.
To wody infiltracyjne, które powstają w wyniku przesiąkania opadów lub wód powierzchniowych do wnętrza ziemi. Gromadziły się na terenach karkonoskich już 22 tysiące lat temu. To robi wrażenie. Woda, którą dziś można wypić w pijalni albo zanurzyć się w niej w basenie, zaczęła swoją drogę pod ziemią jeszcze w epoce lodowcowej.
Na terenie Cieplic znajduje się 13 ujęć wód termalnych pochodzących z 6 źródeł: Marysieńka, Sobieski, Antoni–Wacław, Nowe, Basenowe Damskie Wschodnie i Basenowe Męskie Zachodnie. W otworach głębokich temperatura wody sięga odpowiednio 87,6°C i 63°C.
Jeśli chodzi o skład chemiczny, mineralizacja wód wynosi około 650 mg/dm³. Są to wody siarczanowo-wodorowęglanowo-sodowe, zawierające fluor oraz kwas metakrzemowy. Charakteryzują się też średnią lub silną radoczynnością i podwyższoną temperaturą. Wysoka zawartość krzemionki jest szczególnie ceniona w balneologii i kosmetyce. Picie wód bogatych w krzem sprzyja mineralizacji kości i poprawia kondycję skóry oraz włosów.
Właściwości lecznicze i profile uzdrowiskowe
Cieplice mają bardzo szeroki, a przy tym unikatowy w skali kraju profil leczniczy. Wody termalne wykorzystuje się tu nie tylko w kąpielach i inhalacjach, ale także w leczeniu schorzeń, z którymi inne polskie uzdrowiska sobie nie radzą.
Profil leczniczy obejmuje ortopedię, neurologię, reumatologię, osteoporozę, nefrologię, urologię i okulistykę. Cieplice są jedynym uzdrowiskiem w Polsce, w którym balneologicznie leczy się choroby oczu. To rzadkość w polskim lecznictwie uzdrowiskowym, bo schorzenia oczu wymagają wyjątkowego składu wód, który tutaj udało się odkryć i potwierdzić klinicznie.
Dzięki swoim właściwościom woda termalna Uzdrowiska Cieplice silnie rozgrzewa, zapobiega tworzeniu się kamieni w układzie moczowym, zwiększa mineralizację kości, zapobiega próchnicy zębów, zwiększa mikcję i diurezę oraz działa antybakteryjnie.
W Zakładzie Przyrodoleczniczym wykonuje się ponad 70 rodzajów zabiegów z zakresu wodolecznictwa, peloidoterapii, inhalacji, kinezyterapii, światło- i elektrolecznictwa. Bazą są lecznicze wody mineralne fluorkowo-krzemowe oraz borowiny typu wysokiego.
Uzdrowisko leczy dzieci i dorosłych, przyjmuje pacjentów na turnusy finansowane przez NFZ i ZUS, a także gości komercyjnych korzystających z oferty SPA. Działa tu nowoczesne SPA „Marysieńka”, w którym można korzystać z basenu z hydromasażem na cieplickiej wodzie termalnej, saun, solarium, masaży i różnych zabiegów.
Termy Cieplickie – gdzie historia spotyka się z nowoczesnym relaksem
Największą i najnowocześniejszą atrakcją Cieplic jest kompleks Term Cieplickich przy ulicy Park Zdrojowy 5. To nowoczesny park wodny, otwarty w 2014 roku, który szybko stał się jednym z najważniejszych punktów na turystycznej mapie Karkonoszy.
Tym, co odróżnia Termy Cieplickie od okolicznych basenów, jest wykorzystanie słynnych wód termalnych o wyjątkowym składzie chemicznym i bardzo wysokiej temperaturze. Obiekt korzysta z odwiertu o głębokości niemal 2 km, a woda przed schłodzeniem i rozrzedzeniem osiąga temperaturę do 89°C.
Łączna powierzchnia lustra wody w Termach Cieplickich wynosi 1155 m², a temperatura wody we wszystkich basenach utrzymuje się w przedziale od 27°C do 36°C. Kompleks dzieli się na trzy główne strefy: basenową, SPA i rekreacyjną na zewnątrz.
W strefie basenowej znajdują się basen rekreacyjny z hydromasażami, huśtawką wodną i dziką rzeką, basen pływacki z czterema torami o długości 25 metrów, brodziki ze zjeżdżalniami dla dzieci oraz dwa baseny termalne z leżankami wodnymi i możliwością wypłynięcia na zewnątrz hali basenowej bez względu na porę roku. Dla wielu gości to największa atrakcja: kąpiel w gorącej wodzie termalnej zimowym wieczorem, z parą unoszącą się nad taflą i widokiem na niebo.
Strefa SPA to osobna przestrzeń relaksu. Są tu dwie sauny fińskie, sauna parowa, sauna infrared, trzy wanny jacuzzi, grota śnieżna, podgrzewane leżanki ceramiczne i dwa gabinety masażu. To propozycja dla osób, które szukają czegoś więcej niż samej kąpieli.
Dostępny jest także sezonowy basen zewnętrzny parkowy z torową zjeżdżalnią rodzinną, zjeżdżalnią rurową, gejzerami i drewnianą plażą z leżakami. Działa od maja do września, w godzinach 9:00–20:00.
Godziny otwarcia i cennik Term Cieplickich
Uwaga: Ceny i godziny mogą ulec zmianie. Zawsze warto sprawdzić aktualne informacje na stronie termycieplickie.pl.
Godziny otwarcia:
| Strefa | Godziny |
|---|---|
| Strefa basenowa (pełna) | 9:00 – 22:00 |
| Basen pływacki i norweski (wcześniej) | 8:00 – 22:00 |
| Strefa SPA | 9:00 – 22:00 |
| Zabiegi SPA | 12:00 – 20:00 |
| Basen sezonowy zewnętrzny | czerwiec – wrzesień, 9:00 – 20:00 |
| Kawiarnia | 10:00 – 20:00 |
Cennik biletów (strefa basenowa):
| Rodzaj biletu | 2 godziny | Całodniowy |
|---|---|---|
| Normalny | 50 zł | 80 zł |
| Ulgowy S (seniorzy 60+, młodzież 16+, studenci do 26 lat, niepełnosprawni) | 40 zł | 65 zł |
| Ulgowy D (dzieci 4–15 lat) | 35 zł | 55 zł |
| Dzieci do lat 4 | bezpłatnie | bezpłatnie |
| Karta Dużej Rodziny | rabat 10% | rabat 10% |
| Karta Mieszkańca Jeleniej Góry | rabat 15% | rabat 15% |
Zarząd Term zaleca odwiedziny w godzinach 8:00–11:00 lub 17:00–22:00, gdy obłożenie obiektu jest najmniejsze.
Adres i kontakt: ul. Park Zdrojowy 5, 58-560 Jelenia Góra tel.: 75 754 69 01 termycieplickie.pl
Park Zdrojowy i centrum Cieplic – gdzie spacerować?
Termy Cieplickie nie są jedyną atrakcją tej dzielnicy. Cała starówka cieplicka tworzy jeden z ładniejszych zespołów uzdrowiskowych w Polsce: zadbany, zielony i pełen historycznych akcentów.
Park Zdrojowy, którego historia sięga XVIII wieku, jest zielonym sercem Cieplic i obowiązkowym punktem spacerów. Urządzony w stylu angielskim, zachwyca szerokimi alejami, dobrze utrzymaną zielenią i widokami na Karkonosze. Wśród atrakcji parku są zabytkowy Pawilon Edward z fontanną oraz Teatr Zdrojowy, który do dziś pełni funkcję kulturalną.
Dom Zdrojowy to centralny punkt uzdrowiska i miejsce, gdzie można spróbować słynnych cieplickich wód termalnych. W jego holu mieści się ogólnodostępna pijalnia. To prosta i bezpłatna atrakcja, która pozwala dosłownie poczuć smak tego, co wyróżnia Cieplice.
Osobną atrakcją pozostaje Pałac Schaffgotschów, barokowy kompleks, który przez wieki był siedzibą rodu odpowiedzialnego za rozkwit uzdrowiska. Dziś mieści się tu Szkoła Podstawowa nr 4, ale elewacja i układ budynków są dobrze zachowane i warte obejrzenia. Obok pałacu, na historycznym dziedzińcu, stoi figura Trójcy Świętej z 1724 roku. To ślad po cysterskim klasztorze, który przez ponad 400 lat współtworzył oblicze Cieplic.
Na uwagę zasługuje też Rynek w Cieplicach, spokojny uzdrowiskowy plac otoczony kamienicami z XVIII i XIX wieku, będący centrum handlowym i towarzyskim dzielnicy. To właśnie tutaj kuracjusze spotykają się na popołudniowe spacery, a w okolicy działają kawiarnie, apteki i sklepy z lokalną ofertą.
Cieplice jako baza wypadowa w Karkonosze
Jest jeszcze jeden atut, który szczególnie cenią aktywni turyści. Uzdrowisko leży zaledwie 15 km od Karpacza i 22 km od Szklarskiej Poręby, więc świetnie sprawdza się jako baza wypadowa w Karkonosze. Nocleg w Cieplicach i codzienne wyjazdy w góry to rozwiązanie wybierane przez wielu gości regionu. Zamiast płacić więcej za nocleg bezpośrednio w Karpaczu czy Szklarskiej Porębie, zatrzymują się w spokojniejszym uzdrowisku i korzystają z dodatkowych atrakcji, których tamte miejscowości nie oferują.
Z Cieplic prowadzą bezpośrednie szlaki turystyczne i trasy rowerowe w kierunku Karkonoszy. Regularne połączenia autobusowe umożliwiają szybkie dotarcie do centrum Jeleniej Góry, na dworzec PKP i dalej w różnych kierunkach.
Dlaczego warto odwiedzić Cieplice w Jeleniej Górze?
Cieplice Śląskie-Zdrój to miejsce, które działa na wielu poziomach jednocześnie. Dla kuracjusza oznaczają dostęp do najgorętszych wód leczniczych w Polsce i ponad 70 rodzajów zabiegów. Dla turysty szukającego relaksu to Termy Cieplickie z basenami termalnymi czynnymi przez cały rok. Dla miłośnika historii to ponad 700-letnia tradycja uzdrowiskowa, barokowe kościoły, pałac i Park Zdrojowy. Dla aktywnego podróżnika to z kolei bardzo dobra baza wypadowa na karkonoskie szlaki.
Mało które miejsce w regionie Jeleniej Góry łączy w sobie tyle warstw i tyle możliwości. Na Cieplice warto przeznaczyć co najmniej cały dzień, choć wiele osób szybko dochodzi do wniosku, że to zdecydowanie za mało.
